در هر بازاری که کالای خود را به آن صادر میکنید، یک انقلاب بزرگ در حال وقوع است. این تحول که ریشه در بازارهای کسبوکار به کسبوکار (B2B) دارد، نهتنها شیوه خرید و فروش، بلکه عملکرد موسسات پشتیبان تجارت (TSI) را نیز به کلی دگرگون کرده است.
امروزه، بازارهای الکترونیک تمامی بازیگران تجارت بینالملل از جمله تأمینکنندگان، خریداران، شرکتهای حملونقل، لجستیک و سرویسهای بازرسی را در یک پلتفرم واحد گرد هم آوردهاند تا فرآیند تولید و تجارت، سریعتر و ارزانتر از همیشه انجام شود.
بازار تجارت الکترونیک؛ معادل مجازی بازارهای سنتی
بازارهای تجارت الکترونیک در واقع نسخه مجازی بازارچههای شهری هستند؛ با این تفاوت که مرز جغرافیایی ندارند و به روی هر تأمینکننده یا خریداری در هر نقطه از جهان که به اینترنت دسترسی داشته باشد، باز هستند.
هدف اصلی این بازارها، ایجاد بستری چنان کارآمد و سهلالوصول است که فعالان اقتصادی با اشتیاق کامل حاضر به پرداخت هزینه خدمات آن باشند. جالب است بدانید که امروزه در تقریباً تمامی بخشهای صنعت، این بازارها شکل گرفتهاند. حتی در کشورهایی که زیرساختهای ارتباطی ضعیفی دارند، بازرگانان پیشرو با سرمایهگذاری بر روی فناوریهایی نظیر VSAT (پایانههای ماهوارهای بسیار کوچک)، راه خود را به این دهکده جهانی باز کردهاند.
چرا جهان به سمت تحول دیجیتال حرکت کرد؟
تغییر در هزینههای معاملاتی و روشهای مبادله، موتور محرک این تحول است. فناوریهای نوین مزایای زیر را به همراه داشتهاند:
- ارتباط همزمان: خریداران میتوانند بهطور همزمان با تعداد زیادی از تأمینکنندگان در ارتباط باشند.
- کاهش هزینهها: طبق گزارش گلدمن ساکس، خریداران بین ۱۰ تا ۳۰ درصد در هزینه مواد اولیه و تأمینکنندگان بین ۵ تا ۲۰ درصد در هزینههای فروش صرفهجویی کردهاند.
- تغییر مدل کسبوکار: مدلهای سنتی «خرید-نگهداری-تولید-فروش» جای خود را به مدل مدرن «فروش-تأمین منبع-سرهمبندی-ارسال» دادهاند. این یعنی مدیریت موجودی بر اساس سفارش واقعی، نه تخمین و انبارداری.
از بازارهای محلی تا مراکز مبادله تجاری اینترنتی (ITE)
امروزه برای تمایز این پلتفرمها از وبسایتهای تکشرکتی، از اصطلاح «مرکز مبادله تجاری اینترنتی» (ITE) استفاده میشود. این مراکز منحصر به کشورهای توسعهیافته نیستند؛ امروزه بیش از ۱۰۰۰ مرکز ITE فعال در کشورهایی نظیر هند، چین، برزیل، اوگاندا و تایلند در حال فعالیتاند و این تعداد به سرعت در حال افزایش است.
۹ گام عملی برای ورود به دنیای تجارت الکترونیک
برای اینکه صادرکنندگان بتوانند از مزایای اینترنت بهرهمند شوند، موسسات پشتیبان و مدیران تجاری باید این ۹ گام استراتژیک را بردارند:
۱. ایجاد حساسیت در رهبران و آژانسهای دولتی
باید تحلیل شود که کشور برای رقابت الکترونیکی به چه زیرساختهایی نیاز دارد. آگاهیبخشی به مشاغل از طریق کنفرانسها و مجلات تخصصی، اولین قدم برای همراه کردن بدنه مدیریتی است.
۲. آموزش با همکاری خریداران بینالمللی
صادرکنندگان باید بیاموزند که چگونه فرآیندهای تولید خود را با اقتصاد دیجیتال تطبیق دهند. آموزش تکنیکهای جستوجو، تحلیل آمار مشتریان و کار با پنلهای مزایده دیجیتال ضروری است.
۳. تحقیق و ارائه اطلاعات آنلاین
تأمینکنندگان باید بدانند کدام مراکز ITE با صنعت آنها مرتبط است. موسسات حمایتی باید با فیلتر کردن اطلاعات (امنیت سایت، شرایط عضویت، لیست خریداران)، بهترین منابع را به صادرکنندگان معرفی کنند.
۴. افزایش کارایی زنجیره عرضه با IT
استفاده از فناوری اطلاعات برای تبدیل اسناد کاغذی به دیجیتال، خطاهای انسانی را کاهش داده و تحویل به موقع کالا را تضمین میکند. همچنین تشویق صادرکنندگان کوچک به تشکیل کنسرسیوم میتواند قدرت رقابت آنها را افزایش دهد.
۵. اعتمادسازی برای خریداران خارجی
ایجاد بانکهای اطلاعاتی مرجع، سیستمهای داوری و انتشار موفقیتهای صادراتی، اعتماد خریداران بینالمللی را به تأمینکنندگان محلی جلب میکند.
۶. دیجیتالی کردن خدمات سنتی
ارائه خدماتی مانند گواهی مبدأ، استانداردهای بستهبندی، نرخ مبادلات ارزی و مسیرهای کشتیرانی بر روی وبسایتهای ITE، این مراکز را به یک «ایستگاه واحد» (One-stop shop) برای تجار تبدیل میکند.
۷. همکاري با پلتفرمهای تخصصی صنعت
خریداران معمولاً در سایتهای تخصصی صنعت خود جستوجو میکنند. صادرکنندگان باید تشویق شوند تا در سایتهای مبادلات ویژهای که اعتبار جهانی دارند، حضور فعال داشته باشند.
۸. توسعه نرمافزار و محتوای بومی
برای رفع نیازهای خاص فرهنگی و زبانی، باید از توسعه نرمافزارهای محلی حمایت کرد تا هماهنگی بیشتری میان تولیدکننده داخلی و پلتفرم جهانی ایجاد شود.
۹. شناسایی فرصتهای نوین خدماتی
تجارت الکترونیک فرصتهای جدیدی مانند مراکز خدمات مشتریان راه دور و سرویسهای اجرایی آنلاین را ایجاد کرده است که میتواند به عنوان یک شاخه صادراتی جدید (صادرات خدمات) مورد توجه قرار گیرد.
جمعبندی
تحول دیجیتال در بازارهای B2B دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای بقا در عرصه بینالمللی است. گذار از روشهای سنتی به مراکز مبادله تجاری اینترنتی (ITE) نهتنها هزینهها را کاهش میدهد، بلکه دسترسی صادرکنندگان به بازارهای دوردست را تسهیل میکند. با اجرای ۹ گام ذکر شده، میتوان اطمینان حاصل کرد که صادرکنندگان داخلی از این قطار سریعالسیر جا نخواهند ماند.
سوالات متداول (FAQ)
۱. بازار B2B در تجارت الکترونیک چیست؟
بازار B2B (Business-to-Business) پلتفرمی است که در آن شرکتها و سازمانها بهصورت مستقیم با یکدیگر وارد معامله میشوند. این بازارها شامل تأمینکنندگان، عمدهفروشان و خریداران صنعتی هستند.
۲. مرکز مبادله تجاری اینترنتی (ITE) چه تفاوتی با وبسایت شرکتها دارد؟
وبسایت یک شرکت معمولاً فقط محصولات همان برند را معرفی میکند، اما یک ITE یک هاب یا مرکز است که صدها تأمینکننده و خریدار از یک یا چند صنعت مختلف را در یک فضای رقابتی گرد هم میآورد.
۳. چگونه تجارت الکترونیک باعث کاهش هزینههای صادرات میشود؟
این فناوری با حذف واسطههای غیرضروری، کاهش هزینههای بازاریابی فیزیکی، بهینهسازی مسیرهای حملونقل (لجستیک) و سرعت بخشیدن به چرخه سفارش تا پرداخت، هزینهها را تا ۳۰ درصد کاهش میدهد.
۴. آیا کشورهای در حال توسعه هم در این بازارها سهمی دارند؟
بله، بسیاری از موفقترین مراکز مبادله تجاری در کشورهایی مانند چین، هند و برزیل فعال هستند و حتی در کشورهای آفریقایی نیز پلتفرمهای تخصصی برای صادرات محصولات بومی شکل گرفته است.
